پیمانه ‏ی بهبود تصویر

مقدمه

کیفیت بازشناسی متن در نویسه خوان آراکس بستگی مستقیم به کیفیت تصاویر ورودی دارد. وجود لکه ‏های گرافیکی و انواع نویزها، نزدیک بودن رنگ زمینه به رنگ متن، چرخش های غیرعادی، وجود لبه ‏های اضافی و مانند اینها کیفیت تصویر ورودی را کاهش می‏دهند. در آراکس به کمک «پیمانه‏ ی بهبود تصویر»، که با اجرای فرمان «تصویر -› تصویرجاری -› بهبود تصویر» یا کلیک بر روی دکمه ‏ی متناظر با این فرمان در نوار ابزار تصویر اصلی در دسترس قرار می ‏گیرد، می ‏توان برخی از مشکلات یاد شده را رفع نمود و کیفیت بازشناسی را بالا برد

 شکل 139- دکمه‌ی بهبود تصویر بر روی نوار ابزار تصویر اصلی

پنجره‏ ی بهبود تصویر

 شکل 140- پنجره‌ی بهبود تصویر

فضای پنجره ‏ی بهبود تصویر به چهار بخش تقسیم شده است. حداکثر فضای ممکن در میانه‏ی این پنجره به تصویر سند اختصاص داده شده است و شما می‏توانید مشابه «تصویر اصلی» و «تصویر کمکی» در محیط اصلی آراکس از امکانات بزرگنمایی آن استفاده کنید. تصویر سند در پیمانه ‏ی بهبود تصویر با ابعاد واقعی نمایش داده می‏شود، از این رو با استفاده از پیمانه‏ ی بهبود تصویر می‏توانید به جزئیات بیشتری از تصویر سند نسبت به محیط اصلی آراکس دست پیدا کنید. در سمت راست تصویر سند نوار فرمان قرار گرفته و در سمت چپ «نوار تاریخچه» امکانات تکرار و بازگشت را به صورت دیداری در دسترس قرار داده است. در پایین پنجره‏ ی بهبود تصویر نوار وضعیت آن را مشاهده می‏کنید که در سمت راست آن در حالت پیش‏فرض به ترتیب از راست به چپ مسیر کامل تصویر جاری، درجه‏ی تفکیک آن، اندازه‏ ی آن (به صورت عرض*طول) نمایش داده می‏شود. با حرکت دادن ماوس بر روی تصویر سند می‏ توانید مختصات نقطه‏ی جاری را در سمت چپ نوار ابزار به صورت (طول,عرض) مشاهده کنید و درجه‏ ی اجزای رنگ آن، قرمز، سبز و آبی را مشاهده نمایید.

شکل 141- نور وضعیت پیمانه‌ی بهبود تصویر

نوار فرمان
نوار فرمان در پیمانه‏ ی بهبود تصویر مطابق با جنس فرمان ها گروه‏بندی شده است. به عنوان نمونه فرمان های بزرگنمایی که در فصل پنجم شرح داده شدند در گروه «بزرگنمایی» نوار فرمان نیز در دسترس قرار دارند (کلیدهای میانبر آنها نیز به نحو مشابه در دسترس قرار دارند). اجرای برخی از فرمان ها که هزینه ‏ی پردازشی بالایی دارند (زمانبر هستند) یا مستلزم عدم اجرای فرمان همزمان هستند، مثل فرمان «پاک‏ کن»، موجب غیرفعال شدن موقت نوار فرمان می‏ شوند.

بزرگنمایی منطقه‌ای
دکمه‌ی «بزرگنمایی منطقه‌ای» در گروه «بزرگنمایی» معادلی در نوار ابزار بزرگنمایی تصویر ندارد. به کمک این دکمه می‌توانید بزرگنمایی را طوری تنظیم کنید که محدوده‌ی مستطیلی مشخص شده بهتر دیده شود

 شکل 142- دکمه‌ی بزرگنمایی منطقه‌ای

چرخش و گردش
در مورد چرخش های قائمه در فصل پنجم توضیح دادیم. ابزارهای چرخش های قائمه (چرخش 90 درجه به چپ و راست و چرخش 180 درجه) از طریق گروه «چرخش و گردش» در نوار فرمان نیز در دسترس قرار گرفته‏ اند. علاوه بر آن، می‏ توانید با استفاده از فرمان های «آینه ‏ای کردن» افقی و عمودی تصویر جهت تصویر را آینه‏ ای کنید. چرخش با زاویه ‏ی دلخواه نیز از طریق همین گروه در دسترس قرار گرفته است، برای چرخش سند با زاویه‏ ی دلخواه عدد زاویه‏ ی مورد نظر را (بر حسب درجه، عدد مثبت یا منفی بین 0 و 360±) در کادر تعیین شده وارد کنید و دکمه‏ ی «اعمال» را بزنید.

 شکل 143- چرخش و گردش

برش لبه ‏ها و تغییر اندازه‏ ی تصویر
همانگونه که در فصل پنجم توضیح داده شد قابلیت ناحیه ‎بندی خودکار آراکس می ‏تواند به طور خودکار چرخش ناخواسته ‏ی تصویر را یافته و لبه ‎های اضافی آن را حذف کند. دکمه‏ ی «تشخیص خودکار چرخش و حذف لبه‏ ها» از گروه «ویرایش و بهبود» ِ نوار فرمان، قابلیت مذکور را از طریق پیمانه ‏ی بهبود تصویر نیز در دسترس قرار می ‏دهد تا در صورت لزوم بتوانید با ترکیب آن با دیگر فرمان های آراکس کیفیت تصویر ورودی را بهبود بخشید.

 شکل 144- دکمه‌ی تشخیص خودکار چرخش و حذف لبه‏ ها

بیشینه زاویه چرخش قابل تشخیص به صورت خودکار این فرمان را می ‏توان از طریق پنجره ‏ی «تنظیمات» آراکس، برگه‏ ی «کارایی»، گروه «متفرقه» تعیین نمود.

شکل 145- تعیین بیشینه زاویه‌ی قابل تشخیص به صورت خودکار در پیمانه‌ی بهبود تصویر (پنجره‌ی تنظیمات)

برای برش دستی بر روی دکمه ‏ی «برش» از گروه «ویرایش و بهبود» نوار فرمان کلیک کنید. نوار فرمان تا تکمیل فرمان برش یا انصراف از انجام آن غیرفعال می‏شود، دکمه ‏ی «انصراف» بر روی نوار ابزار ظاهر می ‏شود و نشانگر ماوس تغییر می‏ کند. فرایند تعیین مستطیل برش همانند فرایند کشیدن مستطیل ناحیه‏ ی جدید است که در فصل پنجم شرح داده شد. به طور پیش‏فرض، پس از مشخص شدن رئوس مستطیل برش، آراکس از شما تأییدیه‏ ای برای اعمال برش بر روی تصویر می‏ گیرد و پس از آن برش را بر روی تصویر اعمال می‏ کند.

 شکل 146- دکمه‌ی برش

بدون تکمیل فرآیند برش از حالت برش خارج شوید  ESC شکل 147- با کلیک بر روی دکمه‌ی انصراف یا زدن کلید

با کلیک بر روی دکمه ‏ی «تغییر اندازه‏ ی تصویر» از گروه «ویرایش و بهبود» نوار فرمان پنجره‏ ی تغییر اندازه ‏ی تصویر ظاهر می ‏شود. در این پنجره می ‏توانید اندازه‌ی تصویر جدید را برحسب درصد یا پیکسل وارد کنید. توجه داشته باشید که اعداد عرض و طول با حفظ تناسب تصویر اصلی بر روی تصویر اعمال می ‏شوند و لازم نیست شما برای حفظ تناسب طول و عرض تصویر محاسبه‏ ای انجام دهید.

 شکل 148- دکمه‌ی تغییر اندازه‌ی تصویر

 شکل 149- پنجره‌ی تغییر اندازه‌ی تصویر

نکته‏ ی مهم: تغییر اندازه‏ ی تصویر باعث تغییر درجه ‏ی تفکیک (دقت) واقعی تصویر می ‏شود. آراکس دقت اسمی تصویر اولیه را به صورت خودکار تغییر نمی ‏دهد و شما لازم است (برای دستیابی به تناسب درست اندازه‏ ی ناحیه ‏ها در ویرایشگر متنی) آن را با توجه به درصد افزایش یا کاهش ابعاد تصویر دوباره تنظیم کنید.
ابزار انتخاب و تعیین محدوده ‏ی اعمال فرمان
بعضی از ابزارهای بهبود تصویر که شرح آنها در ادامه خواهد آمد می ‏توانند به جای اعمال بر روی کل تصویر بر روی محدوده‏ ی خاصی از تصویر تأثیر بگذارند. مثلاً ممکن است بخواهید روشنایی یک بخش خاص از تصویر را بیشتر کنید. دکمه ‏ی «انتخاب محدوده ‏ی مستطیلی» از گروه «ویرایش و بهبود» نوار فرمان برای این منظور است.

 شکل 150- دکمه‌ی انتخاب محدوده ‏ی مستطیلی

تصحیح رنگ تصویر
علی‏رغم آن که آراکس توانایی بازشناسی اسنادی که رنگ زمینه ‏ی آنها تیره است را داراست شما می ‏توانید به کمک دکمه‏ ی «نگاتیو کردن تصویر» از گروه «ویرایش و بهبود» نوار فرمان، رنگ زمینه‏ ی تصویر را به صورت دستی تصحیح کنید (نگاتیو کردن تصویر در صورت انتخاب یک محدوده‏ ی مستطیلی فقط بر آن محدوده اعمال می ‏شود).

 شکل 151- دکمه‌ی نگاتیو کردن تصویر

تنظیم روشنایی و تفکیک ‏پذیری تصویر
یکی از مشکلاتی که ممکن است کیفیت بازشناسی را کاهش دهد نزدیکی رنگ زمینه ‏ی تصویر با رنگ متن است. به عنوان نمونه سندهایی که در آنها رنگ زمینه خاکستری تیره و رنگ متن آنها سیاه است ممکن است چنین مشکلی را ایجاد کنند. برای تصحیح خودکار نزدیکی این رنگها می‏توانید از دکمه ‏ی «تغییر میزان روشنایی و تفکیک ‏پذیری تصویر» استفاده کنید.

 شکل 152- دکمه‌ی تغییر میزان روشنایی و تفکیک‌پذیری تصویر

کلیک بر روی این دکمه، پنجره ‏ی «تنظیم میزان روشنایی و تفکیک ‏پذیری تصویر» را باز می‏ کند. در سمت راست این پنجره یک نمایه ‏ی کلی از تصویر وجود دارد که مستطیلی بر روی آن کشیده شده است. این مستطیل محدوده‏ ای را نشان می ‏دهد که در حال حاضر در دو تصویر مشخص شده با عناوین «تصویر اولیه» و «تصویر حاصل» نشان داده می ‏شود. برای تغییر این محدوده کافی است روی نمایه ‏ی تصویر کلیک کنید یا از قابلیت «گرفتن و کشیدن» تصویر اولیه و تصویر حاصل استفاده کنید. با استفاده از میله ‏های لغزنده ‏ی روشنایی و تفکیک ‏پذیری می ‏توانید این پارامترها را تغییر دهید و اثر آن را در «تصویر حاصل» مشاهده کنید (کلیک بر روی دکمه ‏های افزایش و کاهش در انتهای این میله ‏ها یا ورود دستی مقدار در کادر متنی مقابل آنها نیز اثر مشابه دارد). به ازای هر تغییر اثر آن در فهرست «ترتیب تغییرات» اضافه می ‏شود. کلیک بر روی یک ردیف از «ترتیب تغییرات» باعث می ‏شود آن ردیف و ردیف های بعدی آن از فهرست تغییرات خارج شوند و «تصویر حاصل» به حالت قبل از آن ردیف بازگردد (کلیک بر روی اولین ردیف معادل کلیک بر روی دکمه ‏ی «بازیابی تصویر اصلی» است). از آنجا که اثر ترکیب فرمان های روشنایی و تفکیک ‏پذیری یک فرایند غیرخطی است، تغییر ترتیب اجرای آنها باعث تغییر نتیجه می ‏شود و به همین دلیل آراکس ترتیب این فرمان ها را حفظ کرده و در هنگام اعمال از همین ترتیب استفاده می ‏کند. از آنجا که فرایند اعمال روشنایی و تفکیک ‏پذیری بر روی تصویر سند یک فرآیند زمانبر است تلاش کنید تا تغییرات مورد نظر خود را با ترکیب حداقل تعداد فرمان های روشنایی و تفکیک ‏پذیری به دست آورید. پس از تأیید تغییرات روشنایی و تفکیک ‏پذیری، نوار فرمان موقتاً تا پایان اعمال تغییرات بر روی سند غیرفعال می ‏شود (یک نوار پیشرفت کار در نوار وضعیت پیمانه ‏ی بهبود تصویر میزان پیشرفت را نشان می ‏دهد).

 شکل 153- پنجره‌ی تنظیم میزان روشنایی و تفکیک‌پذیری تصویر

تنظیم روشنایی و تفکیک ‏پذیری تصویر در صورت انتخاب یک محدوده ‏ی مستطیلی فقط بر آن محدوده اعمال می ‏شود.

عملگرهای بهبود کیفیت تصویر برای بازشناسی
برخی از دکمه ‏های گروه «ویرایش و بهبود» نوار فرمان با اعمال الگوریتم های پردازش تصویر بر روی تصویر کیفیت آن را به طور خودکار برای بازشناسی بهبود می ‏بخشند. دکمه های «کاهش تیزیهای تصویر»، «حذف نویز زمینه»، «ضخیم کردن متن» و «نازک کردن متن» (که در صورت انتخاب یک محدوده ‏ی مستطیل تنها بر آن محدوده و در غیر این صورت بر کل تصویر مؤثرند) این عملگرها را در اختیارتان می‏ گذارند.

 شکل 154- اثر دکمه‌های ضخیم کننده و نرم کننده‌ی متن[1]

 شکل 155-  اثر دکمه‌ی حذف نویز زمینه در گروه ویرایش و بهبود

 شکل 156- اثر دکمه‌ی نازک کردن متن در گروه ویرایش و بهبود

حذف دستی نویزهای تصویر
برخی از نویزهای تصاویر حالت منطقه ‏ای دارند و با استفاده از ابزار «پاک‏ کن» به آسانی می ‏توان آنها را از سند حذف نمود. در گروه «ویرایش و بهبود» نوار فرمان، دکمه ‏های «پاک‏ کن» و «پاک‏ کردن منطقه‏ ی مستطیلی» امکان پاک کردن محدوده‏ هایی از تصویر را در اختیارتان قرار می ‏دهند. برای پاک کردن یک منطقه‏ ی مستطیلی می ‏توانید از دکمه‏ ی مخصوص این کار استفاده کنید یا ابتدا منطقه‏ ی مورد نظر را به کمک ابزار انتخاب مشخص کنید و سپس روی یکی از دکمه‏ های پاک‏ کن کلیک کنید و یا کلید Del یا Delete را بزنید. دکمه‏ ی پاک‏ کن آزادی عمل بیشتری به شما می ‏دهد و می ‏توانید محدوده ‏های با شکل دلخواه از تصویر را به کمک آن پاک کنید (اندازه ‏ی حداقل محدوده‏ ی پاک کردن این دکمه بستگی به میزان بزرگنمایی فعلی تصویر دارد). نحوه‏ ی انصراف از ابزار پاک‏ کن مشابه نحوه ‏ی انصراف از ابزار برش است که پیش‏تر شرح داده شد.

 شکل 157- ابزارهای پاک‌کن

بازگشت، تکرار و تاریخچه
امکان بازگشت و تکرار در پیمانه ‏ی بهبود تصویر هم از طریق کلیدهای میانبر متداول Ctrl+Z و Ctrl+Y و هم از طریق نوار «تاریخچه» در دسترس قرار گرفته است. با کلیک بر روی دکمه‏ ی «یک گام قبل ‏تر» بر روی نوار ابزار تاریخچه می‏ توانید از آخرین عملیات انجام شده انصراف دهید و با کلیک بر روی دکمه ‏ی «یک گام جلوتر» می ‏توانید آخرین عملیات انصرافی را دوباره اعمال کنید

 شکل 158- نوار تاریخچه

با انجام هر یک از اعمال ویرایشی یک نمایه از تصویر پیش از انجام آن عمل به تاریخچه اضافه می‏ شود که در نوار وضعیت دوخانه‏ ای آن فلش آبی ‏رنگی قرار گرفته است. فلش آبی ‏رنگ بر روی نمایه در نوار وضعیت تاریخچه نشان دهنده ‏ی آن است که این عمل بر روی سند فعلی اعمال شده و قابل برگشت (Undo) است. برگشت از هر عمل باعث می ‏شود وضعیت نمایه ‏ی آن تغییر کند و یک فلش سبز رنگ بر روی آن ظاهر شود که نشان دهنده ‏ی آن است که این عمل یک عمل انصرافی است و قابل تکرار (Redo) است. با کلیک بر روی نمایه ‏ی دلخواه از تاریخچه می‏ توانید تا آن مرحله به عقب برگردید یا به جلو بروید (یک یا بیش از یک گام با یک کلیک جلو یا عقب بروید).

نکته ‏ی مهم: پیمانه‏ ی بهبود تصویر برای عملیات بازگشت و تکرار خود به ازای هر عمل ویرایشی فضای حافظه ‏ای معادل تصویر با اندازه‏ ی واقعی را اشغال می‏ کند، به همین دلیل ممکن است روی کامیپوترهایی که RAM آنها پایین است در هنگام استفاده از پیمانه‏ ی بهبود تصویر با مشکلات کارایی سیستم روبرو شوید. در این گونه موارد بهتر است تعداد مراحل بازگشت و تکرار پیمانه‏ ی بهبود تصویر را از طریق پنجره‏ ی «تنظیمات» آراکس، برگه‏ ی «کارایی»، گروه «متفرقه» کاهش دهید.

 شکل 159- تنظیم تعداد مراحل بازگشت و تکرار در پیمانه‌ی بهبود تصویر (پنجره‌ی تنظیمات)

ذخیره و خروج
هیچکدام از عملیات ویرایشی انجام شده تا زمانی که یکی از دکمه‏ های «ذخیره و ادامه‏ ی کار» یا «ذخیره و بازگشت» را (گروه «ذخیره و خروج» از نوار فرمان) نزنید بر روی فایل تصویر سند اعمال نمی ‏شوند

شکل 160- گروه ذخیره و خروج

نکته ‏ی مهم: ذخیره‏ ی ویرایش های انجام شده بر روی تصویر باعث می‏ شود وضعیت سند به حالت پیش از ناحیه ‏بندی برگشت داده شود و اطلاعات ناحیه ‏بندی و متن خوانده شده یا ویرایش شده ‏ی آن از دست برود. به همین دلیل کلیک بر روی هر یک از دکمه ‏های ذخیره در پیمانه ‏ی بهبود تصویر در حالت پیش‏فرض باعث دریافت تأییدیه از کاربر می‏ شود که از طریق پنجره ‏ی تنظیمات آراکس قابل غیرفعالسازی است. علاوه بر این باید بدانید که «ذخیره» در پیمانه ‏ی بهبود تصویر باعث جایگزینی فایل تصویر در مسیر دسته می‏ شود (اصل سند در مسیر اولیه هیچگاه توسط آراکس رونویسی یا حذف نمی ‏شود) و به همین دلیل اجرای فرمان «تصویر -› تصویر جاری -› بارگذاری مجدد» از منوی اصلی آراکس (یا کلیک بر روی دکمه‏ ی متناظر با این فرمان در نوار ابزار تصویر اصلی) نمی ‏تواند اصل آن را پیش از بهبود باز گرداند، برای بازگشت به اصل سند آن را از دسته حذف کنید و سپس دوباره آن را اضافه کنید.دکمه‏ ی «خروج بدون ذخیره‏ ی آخرین تغییرات» امکان عدم اعمال تغییرات ذخیره نشده در پیمانه‏ ی بهبود تصویر را می ‏دهد و در صورتی که تعداد تغییرات ذخیره شده صفر باشد باعث می ‏شود وضعیت جاری سند تغییر نکند و اطلاعات ناحیه ‏بندی و متن خوانده و ویرایش شده‏ ی آن حفظ شود. از آنجا که ممکن است کلیک اشتباه بر روی دکمه ‏ی خروج بدون ذخیره باعث از دست رفتن ناخواسته ‏ی تغییرات شود به طور پیش‏فرض پس از کلیک بر روی آن تأییدیه ‏ای از کاربر دریافت می‏ شود.

 شکل 161- تأییدیه‌های پیمانه‌ی بهبود تصویر (پنجره‌ی تنظیمات، برگه‌ی «رابط کاربر»،گروه«سایر موارد»، دکمه‌ی «تنظیمات تأییدیه‌ها»)

پس از ذخیره ‏ی تغییرات ناشی از بهبود تصویر نشانگر «بهبود یافته» بر روی نوار وضعیت نمایه‏ ی سند در مرورگر دسته ظاهر می‏ شود.

کلیدهای میانبر پیمانه ‏ی بهبود تصویر
برای مشاهده ‏ی کلیدهای میانبر پیمانه ‏ی بهبود تصویر فرمان «راهنما -› فهرست کلیدهای میانبر» را از منوی اصلی آراکس اجرا کنید و از جعبه‏ ی بازشوی «غربال» در پنجره ‏ی  «فهرست کلیدهای میانبر» گزینه ‏ی «بهبود تصویر» را انتخاب کنید.

برگشت به صفحه ی فهرست